Những lưu ý khi xây dựng thực đơn cho trẻ

Trẻ biếng ăn, suy dinh dưỡng thường vì nhiều nguyên nhân khác nhau.Trước đây, Gấu nhà em cũng rất lười ăn, thường xuyên bỏ dở, đòi đi ăn rong.Những ngày đầu Gấu ăn dặm em thường nấu một nồi cháo với rau, thịt rất đầy đủ dinh dưỡng cho con ăn cả tuần. Nhưng có khi đến cả tháng trời con vẫn không tăng được lạng nào. Em và cả gia đình đều vô cùng sốt ruột.

Với quyết tâm mang đến cho con cảm giác “Mỗi bữa ăn là một niềm vui”, em đã cố gắng tìm hiểu, đọc rất nhiều sách báo và thay đổi phương pháp chế biến thức ăn dặm của mình.

Ngoài việc đảm bảo đủ dưỡng chất từ bốn nhóm thực phẩm: tinh bột, chất béo, chất đạm và chất xơ ra thì làm thế nào cho bữa ăn của con luôn được phong phú, đa dạng và ngon miệng là điều trăn trở của các bà mẹ. Bạn Gấu giờ đã được hơn 10 tháng, nặng 12kg. Con đã có thể ăn cháo trắng nguyên hạt. Để chuẩn bị các món cháo thay đổi khẩu vị cho Gấu thì em trước mỗi tuần đều lên thực đơn sẵn. Như vậy vừa có thể bao quát được lượng dinh dưỡng trong 7 ngày của con, vừa khỏi lo đụng món trong tuần!

Thông thường mỗi ngày, Gấu sẽ ăn 2 loại thịt và 3 loại rau thay đổi cách chế biến luân phiên. Mời các mẹ hãy cùng tham khảo xem tuần này bạn Gấu thưởng thức những món gì nhé.

Thứ 2: Sáng: Cháo cá hồi.  Chiều: rau bina, cháo gà xào nấm.  Tối: Cháo gà rau ngót
Thứ 3: Sáng: Cháo trứng sốt cà chua. Chiều: Cháo thịt bò xào su su. Tối: Cháo thịt bò súp lơ
Thứ 4: Sáng: Cháo gan gà khoai tây rau mùi. Chiều: Cháo thịt heo xào củ cải. Tối: Cháo thịt heo rau mùng tơi
Thứ 5: Sáng: Cháo cá quả cải ngọt. Chiều: Cháo đậu phụ sốt nấm. Tối: Súp bánh mì tôm nấm, cải
Thứ 6: Sáng: Cháo tim cà rốt. Chiều: Cháo gà bí xanh . Tối: Cháo gà măng tây
Thứ 7: Sáng: Cháo trứng bí đỏ. Chiều: Cháo thịt bò rau muống . Tối: Súp thịt bò, ngô non bí đỏ
Chủ nhật: Sáng: Cháo tôm rau đay. Chiều: Cháo thịt heo xào mướp. Tối: Cháo thịt heo bắp cải cà chua

Hoa quả mẹ cũng nên lên thực đơn cụ thể cho bé

Ngoài ra, em cũng xin tặng các mẹ một vài bí quyết trong khâu chuẩn bị các món ăn dặm cho con để vừa đảm bảo đủ chất, vừa giúp con ăn ngon như sau:

Hàng ngày, mẹ nên bổ sung cho con các loại nước trái cây và sữa chua. Hè đến có thật nhiều loại quả cho bé yêu như: hồng xiêm, bơ, xoài, dưa hấu, thanh long v…v vậy nên mỗi ngày mẹ hãy chọn cho bé một loại quả để làm sinh tố, ép hoặc trộn cùng sữa chua, pho mai….

Mẹ có thể cho bé ngày ăn bò, ăn heo, ăn cá, ăn gà để tiện đường đi chợ, nhưng những nguyên liệu nấu còn lại mẹ nên chú ý thay đổi để con không bị nhàm miệng.

Khi nấu cho bé hãy cố gắng tận dụng cho thêm các loại gia vị như rau mùi, hành, hẹ để bé dần làm quen và cũng để kích thích vị giác của bé.

- Với những món xào, mẹ nên để cháo trắng riêng rồi rưới thịt/rau đã xào lên, như vậy sẽ ngon miệng hơn khi mẹ cho chung vào xay hoặc trộn lẫn.

- Khi nấu rau đay, mẹ nhớ cho cháo loãng hơn bình thường vì rau đay khá nhớt và dễ tạo độ quánh của cháo.

- Với những món củ quả như bí, su su, mẹ cần đun kĩ băm nhỏ hơn bình thường để tránh bé bị hóc hoặc khó nhai.

- Vì khoai tây, khoai lang, ngô đều có tinh bột nên khi nấu những món này với cháo mẹ có thể giảm bớt lượng cháo đi.

Chúc mẹ và bé luôn có với nhau những bữa ăn nhiều niềm vui !

Các loại thực phẩm tốt cho bé

Làm cha mẹ ai cũng mong muốn có đứa con thông minh và khỏe mạnh. Vậy thực sự có những loại thực phẩm nào ăn vào để phát triển sự thông minh của trẻ hay không?

Theo Ths. Lê thị Hải, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, sự phát triển trí thông minh ở trẻ phụ thuộc vào 3 yếu tố: di truyền (do gen); chế độ dinh dưỡng và sự rèn luyện, học tập, môi trường sống. Thực sự không thể có một loại thực phẩm nào có thể làm trẻ thông minh, mà các chất dinh dưỡng chỉ có tác dụng hỗ trợ để phát huy những tiềm năng di truyền về gen thông minh đã sẵn có. Ngoài ra sự giáo dục, rèn luyện học tập cũng có tác dụng hỗ trợ cho trí thông minh phát triển.

Tuy nhiên nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số chất dinh dưỡng nếu bị thiếu hụt cũng ảnh hưởng đến sự phát triển trí não ở trẻ em đó là: chất đạm (protein), iốt, sắt, các axit béo không no chuỗi dài. Ngoài 4 chất dinh dưỡng kể trên còn nhiều các vi chất dinh dưỡng khác như: kẽm, magiê, đồng, crom, selen… cũng rất quan trọng cho sự phát triển cơ thể của trẻ cũng như não bộ. Vậy muốn con thông minh, các bà mẹ cần phải làm gì?

Trước và trong thời kỳ mang thai, thời gian cho con bú người mẹ phải ăn uống đầy đủ các dưỡng chất quan trọng để phát triển tốt não đó là: chất đạm, iốt, sắt, axit folic, các axit béo chưa no (DHA, ARA) có trong các loại thực phẩm như thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa, rau xanh và quả chín.

Người mẹ nên ăn nhiều cá nhất là các loại cá biển có chứa nhiều axit béo chưa no (DHA, ARA), uống thêm dầu gan cá, ăn các loại dầu thực vật (dầu đậu nành, dầu oliu…) cũng cung cấp các tiền DHAvà ARA, đó là các anpha linolenic, axit linoleic…khi vào trong cơ thể sẽ được tổng hợp thành DHA và ARA.

Nhiều nghiên cứu đã được chứng minh khi có thai bà mẹ ăn cá thường xuyên trên 5 lần/tuần sinh ra con có chỉ số IQ cao hơn 8 điểm so với các bà mẹ không ăn cá trong thời kỳ mang thai. Tiếp tục 2 năm cho con bú nếu bà mẹ thường xuyên ăn cá, dầu thực vật thì nguồn DHA và ARA trong sữa cao giúp cho sự phát triển thị lực và trí não của trẻ.

Trong giai đoạn quan trọng của 2 năm đầu đời, thời kỳ ăn dặm (từ 7 tháng – 3 tuổi), trẻ cần được ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng để cung cấp chất đạm, chất sắt, qua nguồn thức ăn động vật như thịt, cá, trứng, sữa, ăn muối, nước mắm có bổ sung iốt. Các axit béo không no từ dầu ăn, dầu gan cá, cá biển, các loại vitamin và muối khoáng khác từ nguồn rau xanh và quả chín, uống các loại sữa có bổ sung DHA, ARA, Iốt, sắt, taurin và các vi chất dinh dưỡng khác.

Như vậy muốn có đứa con thông minh, khỏe mạnh các bà mẹ phải chuẩn bị từ trước khi mang thai 1 – 3 tháng. Ăn uống đầy đủ khi mang thai , nuôi con bằng sữa mẹ, cho trẻ ăn bổ sung đầy đủ và hợp lý thì trẻ sẽ phát triển tốt về thể lực và trí não, kết hợp với việc giáo dục và môi trường sống tốt chúng ta sẽ có những trẻ em thông minh và khỏe mạnh.

Dinh dưỡng như thế nào tốt cho chiều cao của trẻ

Tôi rất buồn khi từng đọc một bài báo nói rằng chiều cao trung bình của người Việt Nam thấp hơn chuẩn đến 10-13cm. Nhìn lại bản thân mình và chồng với chiều cao cũng sàn sàn 1m60, tôi rất lo lắng không biết Ken – cậu con trai của mình có thể “hơn cha” được không. Với mong muốn cải thiện chiều cao cho thế hệ trẻ của đất nước, tôi đã tìm hiểu và ngỡ ngàng khi phát hiện ra rất nhiều “sai phạm” của bản thân trong quá trình chăm con đã gián tiếp góp phần khiến chiều cao của bé bị hạn chế.

Tôi xin kể ra đây những lỗi “kinh điển” của các bà mẹ Việt bất cẩn chúng ta:

Cải thiện chiều cao cho thế hệ trẻ em Việt Nam là điều nhiều bậc cha mẹ quan tâm

Cho trẻ ăn no trước khi đi ngủ/ bắt con dậy bú đêm 

Một số bà mẹ có suy nghĩ cho trẻ ăn thật no trước khi đi ngủ sẽ giúp con có giấc ngủ sâu hay thậm chí, khi đã thấy con ngủ rồi, nhiều mẹ còn cố đánh thức bé dậy cho bú bữa đêm để con no giấc, lớn nhanh. Quan niệm này là hoàn toàn sai lầm. Trên thực tế, trẻ lớn lên và phát triển chiều cao phần lớn khi ngủ. Lúc này, hormone làm tăng chiều cao của con người sẽ hoạt động mạnh mẽ.

Các yếu tố kích thích sinh trưởng sẽ được tiết ra nhiều nhất khi trẻ đạt được giấc ngủ sâu, thậm chí cao gấp ba lần so với lượng kích thích tố tiết ra vào ban ngày.Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, để đi vào giấc ngủ sâu, trẻ sẽ cần 2 tiếng “khởi động”. Ví dụ, mẹ cho bé ngủ lúc 8h tối thì đến 10h trẻ mới thực sự đi vào giấc ngủ sâu – giai đoạn các hocmone kích thích sinh trưởng hoạt động mạnh.

Do vậy, nếu cho trẻ ăn quá nhiều trước khi ngủ, dạ dày phải kéo dài thời gian hoạt động, chuyển hóa thức ăn, khiến trẻ khó có được giấc ngủ ngon, ảnh hưởng tới khả năng tiết kích thích tố sinh trưởng trong thời điểm lý tưởng này.

Để đảm bảo con phát triển chiều cao tốt, mẹ cần lưu ý không nên cho con ăn quá nhiều hay cố đánh thức con dậy ăn đêm. Trẻ sơ sinh cần ngủ ít nhất 20 tiếng mỗi ngày, trẻ từ 2-6 tháng tuổi cần 15-18 giờ ngủ, từ 6-18 tháng cần 13-15 giờ ngủ và trẻ từ 18 tháng đến 3 tuổi cần ngủ trong vòng 12-13 tiếng.

Lỗi “khổ lắm nói mãi” này thực ra vẫn rất nhiều bà mẹ Việt mắc phải. Vì muốn con hấp thụ canxi để phát triển chiều cao, nhiều mẹ thường mua xương ống ninh lấy nước nấu cháo cho con ăn hàng ngày.

Trên thực tế, trong xương có nhiều canxi nhưng đều ở dạng vô cơ rất khó hấp thụ.Khi ninh nấu dù tốn bao nhiêu giờ, lượng canxi này vẫn tồn tại trong xương là chính chứ không hòa tan ra nước dùng. Muốn trẻ hấp thụ canxi từ xương, có lẽ mẹ phải cho bé ăn…nguyên khúc.

Không thể không thừa nhận rằng, chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng rất nhiều tới việc cải thiện chiều cao của con người. Tuy nhiên, để tăng lượng canxi trong khẩu phần ăn của trẻ, mẹ nên cho bé uống nhiều sữa và các chế phẩm từ sữa như: pho mát, bơ, sữa chua, váng sữa…hay các loại thực phẩm giàu canxi khác như: trứng, tôm, đậu phụ.

Cho con uống nhiều nước uống có ga 

Bọt khí trong nước uống có ga chứa chất hóa học “ăn mòn” canxi của xương, gây ảnh hưởng đến quá trình phát triển chiều cao của bé. Con bạn có thể bị lùn hơn so với ngưỡng chiều cao mà bé có thể đạt được nếu như mẹ cho bé uống nước có ga quá nhiều.

Các chuyên gia y tế khuyên mẹ nên thay loại đồ uống này. Chẳng hạn mẹ có thể cho bé uống nước chanh, hay cam… đây là loại thức uống rất tốt cho thể chất và tinh thần của bé, lại chứa nhiều vitamin C, D, A – tốt cho quá trình chuyển hóa, hỗ trợ hấp thu canxi cho cơ thể.

Lùn vì tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa 

Nếu mẹ để bé bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa hay giun sán.. trong một thời gian dài cũng sẽ khiến con không phát triển chiều cao như ý. Theo kết quả khảo sát trên 119 trẻ em trong 2 năm đầu đời, nếu trẻ bị 7 đợt tiêu chảy thì đến lúc 7 tuổi trẻ sẽ thấp hơn 3,6 cm so với các bạn cùng tuổi không nhiễm bệnh. Tương tự, trẻ bị nhiễm giun đường ruột sẽ thấp hơn 4,6cm. Mức độ ảnh hưởng càng lớn hơn ở những trẻ gặp cả hai vấn đề này.

Khi bị nhiễm trùng đường ruột trẻ có nguy cơ mất protein qua đường ruột, giảm hấp thu dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển. Năng lượng để phát triển chiều cao sẽ bị dùng vào việc chống lại dịch bệnh, gây “hạn chế” chiều cao”. Điều đáng nói là ngay cả khi được bổ sung dưỡng chất, tốc độ tăng trưởng cũng không thể phục hồi hoàn toàn.

Do vậy, giải pháp tốt nhất trong tình huống này là mẹ cần giữ gìn về sinh sạch sẽ cho bé , đảm bảo an toàn thực phẩm và không đổi quá nhiều loại sữa đối với trẻ sơ sinh bú sữa công thức.

Vấn đề nên hay không ninh xương nấu cháo, bột cho trẻ ăn dặm tưởng như đã cũ nhưng vẫn khiến rất nhiều bà mẹ trẻ “đau đầu”.

Nước xương – không “tiên dược” cũng chẳng “độc t ố”

Từ xa xưa, các bà các mẹ Việt nuôi con nhỏ đã có thói quen ninh xương ống lọc lấy nước nấu cháo, quấy bột cho con. Quan niệm nước xương chứa nhiều canxi, vitamin A và chất béo giúp trẻ mắt sáng, dáng cao, tăng cân tốt… của nhiều mẹ là sai khi các chuyên gia dinh dưỡng đã khẳng định rằng, thường xuyên ninh xương ống nấu cháo cho trẻ (quá 3 lần/tuần) sẽ ”lợi bất cập hại”.

Nhiều mẹ có thói quen ninh xương ống nấu cháo cho con

Thành phần chủ yếu của xương ống là tủy sống chứa rất nhiều chất béo động vật.Loại chất béo này khó tiêu, khi bé ăn sẽ bám lại ở thành ruột và dạ dày, gây đầy bụng, nhanh no, mau chán ăn… Nếu ăn nhiều có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa, phân sống…

Về phần can xi, canxi có trong xương ống chủ yếu là canxi vô cơ mà cơ thể bé không hấp thụ được. Đó cũng là một phần lý do vì sao trẻ ăn nhiều nước xương ống lại vẫn còi cọc, thấp bé.

Tuy nhiên, ninh xương nấu cháo không hẳn là “độc tố” đối với trẻ nhỏ. Bằng chứng là các bà, các mẹ ngày xưa và ngay cả một số bà mẹ nay vẫn có thói quen ninh xương cho con ăn hàng ngày và chưa thấy dấu hiệu gì xấu về sức khỏe của bé. Ninh xương tuy không có lượng dưỡng chất “khổng lồ” như mọi người vẫn nghĩ nhưng lại có tác dụng to lớn trong việc làm ngọt nước với vị đạm, khiến bé có cảm giác ăn ngon, thèm ăn – điều rất quan trọng đối với những mẹ có con biếng ăn.

Vấn đề của chúng ta bây giờ là?

Chọn xương gì để ninh và ninh xương thế nào thì chuẩn 

Như đã nói ở trên, chất béo trong tủy xương rất khó tiêu. Do đó, với trẻ mới bước đầu tập ăn dặm, mẹ không nên xinh xương quấy bột cho con. Hệ tiêu hóa non nớt của bé sẽ không tiêu thụ được lượng chất béo động vật này. Nước rau củ, nước sữa, nước nấm… có thể là những gợi ý tốt cho mẹ nuôi con giai đoạn này.

Với trẻ trên 8 tháng tuổi làm quen với đạm, mẹ có thể bắt đầu ninh xương nấu cháo, giúp bé cảm thấy ngọt nước, ngon miệng hơn. Thay vì ninh xương ống, mẹ có thể mua xương hom, xương sườn lợn, xương chân gà hoặc xương cá, vỏ tôm… Khi ninh nên để mở vung, hớt bọt và lọc váng mỡ thật kỹ.

Mẹ có thể để nước xương vào tủ lạnh từ 3-4 tiếng để các cặn bẩn, mỡ, chất béo đông lại tích tụ thành lớp váng trên bề mặt. Lúc đó ta chỉ cần dùng thìa hớt sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Nếu sợ con bị đầy bụng thì khi ninh các mẹ hãy bỏ thêm một nhánh hành tím hoặc một mẩu gừng vào. Hành và gừng cũng hỗ trợ tiêu hóa, chống đầy bụng tự nhiên rất tốt cho con.

Ngoài ra, để tránh cho bé chán ăn, một tuần mẹ chỉ nên ninh xương nấu cháo cho con từ 1-2 lần, mỗi lần nên làm một mẻ nước ninh từ 3-5 lạng xương hom ít mỡ hoặc 10 chân gà ta loại ngon. Thay đổi quay vòng giữa các loại nước nấu cháo sẽ kích thích vị giác của trẻ phát triển hơn nhiều.

Một lưu ý dành cho mẹ: Không nên quá “bài xích” việc ninh xương nấu cháo.Mẹ chỉ sai khi nấu cháo cho con lấy nước chứ không lấy cái. Nên nhớ, dù có được ninh nhừ, đun kỹ đến đâu, lượng vitamin và khoáng chất như đạm, canxi, chất béo.v.v. vẫn tồn tại ở bã thịt, chỉ tan rất ít vào nước. Do đó muốn con phát triển tốt, tăng cân nhanh mẹ cần cho con ăn cả nước cả cái.

Xin mách mẹ một số loại nước xương nấu cháo rất ngon và thơm cho bé:

Nước chân gà, cà rốt, su hào.

Nước xương hom, ngô non, nấm kim châm.

Nước xương cá, cà chua, thìa là.

Nước vỏ tôm, lá hành, lá hẹ.

Nước xương lươn, mùi tàu, nấm hương tươi.

Nước xương hom, đậu đỏ, ngó sen.

Khi ninh xương nấu cháo cho bé , mẹ nên loại bỏ phần mỡ nổi trên vì bao giờ mỡ cũng nhẹ hơn nên nổi lên trên. Như vậy sẽ tốt hơn cho hệ tiêu hóa còn non yếu của bé.

Các mẹ cũng đừng nghĩ ăn nhiều nước xương bé chắc khỏe mà lạm dụng. Lưu ý, khi trẻ đang mắc chứng rối loạn tiêu hóa thì không cho dùng nước hầm xương.Dù trẻ không có vấn đề về tiêu hóa thì trước khi ninh vẫn nên nạo bỏ hết tủy xương và chỉ dùng xương đơn thuần.

Theo nhiều bác sĩ dinh dưỡng trẻ em, trong tủy xương có nhiều chất béo nhưng đó là chất béo động vật (béo no) rất khó tiêu hóa. Nếu trẻ ăn nhiều sẽ gây tiêu chảy hoặc phân sống vì không hấp thụ được. Canxi trong nước hầm xương là canxi vô cơ, cơ thể trẻ cũng không thể hấp thụ được. Đây chính là nguyên nhân khiến trẻ ăn cháo, bột từ nước hầm xương thường xuyên bị còi xương, chậm mọc răng.

Các cách ăn dặm mẹ cần biết

Là mẹ, ai cũng muốn làm những điều tốt nhất cho con mình. Lựa chọn phương pháp ăn dặm này hay phương pháp ăn dặm khác, Tây hay Ta, Nhật hay Việt, truyền thống hay hiện đại… đều không phải do mẹ lười, mẹ chăm, mẹ thiếu hiểu biết hay mẹ hiểu biết. Mỗi phương pháp ăn dặm đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Điều quan trọng là, bằng cảm nhận của một người mẹ, ta sẽ tìm ra phương pháp ăn dặm phù hợp nhất cho con yêu của mình.

Cùng đem lên bàn cân 3 phương pháp ăn dặm phổ biến nhất hiện nay là : Ăn dặm truyền thống (ADTT), Ăn dặm kiểu Nhật (ADKN) và Ăn dặm bé tự chỉ huy (Baby Led Weaning – BLW) để xem đâu sẽ là phương pháp thích hợp nhất cho cả mẹ và bé.

Ăn dặm truyền thống (ADTT )

Nhiều ý kiến cho rằng phương pháp ADTT không còn phù hợp với ngày nay.Thực tế không hẳn như vậy. Mỗi năm vẫn có hàng triệu trẻ em Việt Nam đến tuổi ăn dặm được các bà các mẹ cho ăn theo phương pháp này. Từ việc quấy bột cho con, xay chung thức ăn rau củ, thịt thà đến nhuyễn rồi khi trẻ mọc răng sẽ chuyển sang ăn cháo dần. Thức ăn kèm vẫn được cho vào chung với cháo thành một bát đủ dinh dưỡng.

Một số lỗi trong cách ADTT có thể khiến nhiều bà mẹ ngày nay “tẩy chay” phương pháp này đó là: Vì trẻ ăn nhuyễn nhiều nên khả năng ăn thô kém, đôi khi đã 2 tuổi vẫn phải ăn cơm nhá, rất mất vệ sinh hay như việc ninh xương nấu cháo cho trẻ, cho bé đi ăn rong, vừa ăn vừa hò hét, nhảy múa… Nấu chung nguyên liệu sẽ khiến bé khó cảm nhận mùi vị, từ đó sinh chán ăn, biếng ăn, kén chọn thực phẩm sau này.

Tuy nhiên, ADTT có hai ưu điểm lớn: Một là dạ dày của bé sẽ không phải làm việc ‘quá tải’ sớm và hai là phương pháp này rất phù hợp cho những mẹ bận rộn và không có thời gian chế biến cầu kì.

Ăn dặm kiểu Nhật (ADKN )

Một “suất ăn kiểu Nhật” cho bé thường gồm nhiều món riêng biệt

Phương pháp ADKN đang rất được ưa chuộng tại Việt Nam do những ưu điểm hợp lý và có cơ sở khoa học. Một số đặc điểm dễ nhận biết nhất của phương pháp ADKN đó là:

- Cho bé ăn thô đúng thời điểm: Trẻ ADKN bắt đầu làm quen với thức ăn ngay bằng cháo loãng qua rây tỷ lệ 1:10 chứ không quấy bột. Sau này, độ thô của cháo sẽ tăng dần theo độ tuổi. Các loại thức ăn khác như rau, thịt cũng được chế biến riêng với độ thô phù hợp.

- Ăn riêng từng loại thức ăn: Khác với ADTT, một khay thức ăn của trẻ ADKN bao giờ cũng đủ ba nhóm thực phẩm: Tinh bột, vitamin và chất đạm theo tiêu chuẩn “vàng – đỏ – xanh”. Những loại thực phẩm này được chế biến riêng biệt và không trộn lẫn.

- Để trẻ tập ăn nhạt, ăn dò từng loại thực phẩm từ rau củ đến thịt cá để làm quen dần.

- Tinh thần của ADKN: Cho bé ăn trên ghế, không ăn rong, bật tivi. Khi trẻ không ăn nữa, tuyệt đối không thúc ép nhồi nhét.

Ưu điểm dễ nhận thấy nhất của phương pháp ADKN đó là trẻ sẽ có khả năng ăn thô sớm hơn rất nhiều so với các bé theo phương pháp ADTT. Thêm vào đó, việc ăn riêng từng loại thức ăn sẽ giúp bé làm quen tốt hơn với mùi vị của từng loại thực phẩm, không bị “hổ lốn” hỗn hợp, không nảy sinh tâm lý ngán ăn. Ăn nhạt sẽ tốt hơn cho thận của trẻ. Và một điều quan trong nhất: đó chính là tinh thần “kiểu Nhật”: Không thúc ép trẻ ăn, không tạo tâm lý sợ hãi khi ăn uống. Thiết lập cho bé thói quen ngồi ăn ngay từ tấm bé giúp trẻ ăn nhanh và tập trung hơn.

Tuy nhiên, để cho bé theo hoàn toàn phương pháp ADKN, mẹ sẽ mất rất nhiều thời gian và công sức giai đoạn đầu. Chuẩn bị cho con từng món ăn riêng biệt, chế biến và bảo quản thường rất lích kích.

Tại Nhật Bản, mỗi khi một người phụ nữ sinh con, họ thường nghỉ hẳn việc và ở nhà toàn tâm toàn ý chăm sóc đứa trẻ. Xã hội Nhật rất coi trọng việc mẹ chăm con và đề cao mối dây liên kết mẹ – con này. Mẹ Nhật luôn có thời gian và rất cầu kì trong việc ăn uống của con. Nếu xác định cho em bé của bạn ăn dặm theo phương pháp ADKN, mẹ Việt cần xác định và thu xếp tư tưởng cũng như thời gian biểu hợp lý.

Ăn dặm bé chỉ huy (Baby Led Weaning – BLW )

BLW nghĩa là trẻ sẽ tự bốc thức ăn trên bàn để ăn

Ăn cùng bé, cùng lúc, cùng bàn là tinh thần chính của phương pháp ăn dặm này.Không có quấy bột, cũng không có cháo loãng. Trẻ ăn ặn theo phương pháp BLW sẽ tự ăn và ăn thô y như người lớn ngay từ lần ăn dặm đầu tiên. Không lo việc trẻ không răng sẽ không nhai nhá được gì. Con hoàn toàn có thể dùng lợi để nghiền thức ăn. Mặt khác, trẻ giai đoạn này sữa vẫn là thức ăn chính. Do đó ăn dặm chỉ để bé làm quen với các loại thực phẩm. Mẹ cho con ăn dặm theo BLW thường không quá chú trọng vào việc ban đầu con ăn được bao nhiêu mà tập trung vào việc dạy bé tập nhai.

Đặc điểm thứ hai cực “lạ” của BLW, đó là không thìa, không xúc, không bát đũa.Mẹ sẽ chuẩn bị cho con những thức ăn nguyên miếng được hầm mềm như: Vài miếng cà rốt, súp lơ, cơm nát nắm viên, lườn gà trắng xé nhỏ, cá gỡ xương, miếng chuối, bơ, táo hấp mềm… và để thẳng trên mặt bàn ăn của trẻ. Bé sẽ ăn bốc, tự cầm tay những thức ăn mình yêu thích để cho vào miệng. “Baby leads” có nghĩa là để con tự chỉ huy, tự quyết định mình sẽ ăn gì.

Thời gian đầu, trẻ có thể sẽ không ăn, cầm ném thức ăn lung tung, thậm chí bóp nát, cho vào miệng mút rồi vứt…..Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian làm quen với thực phẩm, con sẽ tự hình thành phản xạ cắn, nhai rồi nuốt. Từ đó, tiến thẳng đến giai đoạn tự mình xúc thìa.

Ưu điểm của phương pháp này có thể kể đến:

- Tạo điều kiện cho bé khám phá mùi vị, kết cấu, mầu sắc của mỗi loại thức ăn riêng biệt

- Giúp trẻ phát triển phối hợp tay-mắt, sự khéo léo và kỹ năng nhai

- Trẻ sẽ có khả năng tự cầm thìa xúc từ rất sớm rất

- Cho phép bé ăn với khối lượng bé cần, theo thời gian của riêng bé, do đó tạo được thói quen ăn uống tốt sau này

- Mẹ không cần tốn thời gian chuẩn bị đồ ăn riêng cho con vì bé sẽ ăn ngay như một thành viên trong mâm cơm gia đình. (Có chăng thức ăn của con sẽ được nấu nhừ hơn một chút).

Tuy nhiên, vì sao BLW vẫn khiến các mẹ e dè? Có lẽ do phương pháp này rất dễ vấp phải những phản đối từ quan niệm của các thế hệ đi trước. Nhất là với những gia đình có mục tiêu muốn trẻ tăng cân nhanh, tăng cân nhiều thì phương pháp này sẽ rất dễ gây xung đột bởi trong vài tháng đầu tập ăn bốc BLW, trẻ sẽ chỉ làm quen với thức ăn và ăn rất ít. Thêm một “yếu điểm”: trẻ mới ăn dặm nếu ăn ngay đồ ăn thô miếng rất có thể sẽ dẫn tới hóc nghẹn. Thức ăn bốc để ngay trên bàn ăn đòi hỏi mẹ phải thường xuyên lau dọn vì mỗi lần trẻ ăn xong sẽ rất bừa bãi, nếu không chú ý vệ sinh còn có thể dẫn tới tiêu chảy.

ThS Lê Thị Hải, Giám đốc Trung tâm Khám Tư vấn dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng quốc gia cho biết, về cơ bản phương pháp ADTT và ADKN có nhiều nét tương đồng. Điểm khác biệt là thời gian bắt đầu cho trẻ ăn thô theo phương pháp ANKN sớm hơn so với phương pháp ADTT. Theo đó, ADKN bắt đầu cho trẻ ăn cháo hạt khi bé được 7-8 tháng, ăn cơm khi trên 1 tuổi; ADTT là ăn cháo hạt trên 1 tuổi, ăn cơm trên 2 tuổi.

Theo ThS Hải nếu mẹ nào cho trẻ thực hiện theo phương pháp ADKN được rất tốt. Tuy nhiên, trên thực tế không phải cứ muốn là có thể áp dụng phương pháp này. Có những trẻ thích ăn thô sớm, có khi chỉ 10 tháng đã muốn ăn cơm nhưng có những trẻ lại không thích ăn thô, đến hơn 1 tuổi vẫn chỉ chịu ăn các thức ăn xay nhuyễn. Gặp phải những trường hợp này, các bà mẹ không thể cứng nhắc áp dụng theo một phương pháp. “Tôi đã từng gặp có những bà mẹ tập cho ăn ADKN hàng tháng trời nhưng bé không chịu hợp tác, bé được 9 tháng nhưng không chịu ăn cháo hạt, ăn vào là nôn, chỉ ăn các thức ăn đã được xay”, ThS Hải chia sẻ.

Do đó, chuyên gia dinh dưỡng này khuyến cáo các mẹ nên khéo léo, vừa cho con ăn dặm vừa chú ý đến sự hợp tác và nhu cầu của trẻ. Với trẻ không thích ăn thô, các mẹ không thể cứ cứng nhắc áp dụng theo phương pháp ANKN được, bởi trẻ có thể bị bỏ đói dài dẫn tới suy dinh dưỡng. Trong trường hợp này mẹ cần kiên trì, tập cho bé dần quen, có thể xen kẽ bữa ăn thô và ăn nhuyễn.

Còn với phương pháp ăn dặm chỉ huy (BLW), ThS Hải cho rằng, không nên bởi nếu với trẻ còn ít tháng việc ăn các thức ăn thô như người lớn ngay từ đầu là không tốt cho hệ tiêu hóa của trẻ.

Làm cách nào bổ sung vitamin cho trẻ

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ em Việt Nam dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thấp còi đang ở mức cao 29%. Việt Nam là một trong 36 nước có tỷ lệ thấp còi nhất thế giới (36 nước này chiếm 90% trẻ thấp còi trên toàn thế giới!).

Xem thêm tại đây - chăm sóc con

Lớp tư vấn tiền sản cho mẹ bầu

Thấp còi mang đến nhiều hậu quả: nguy cơ cao mắc bệnh mạn tính không lây; năng lực học tập, lao động thấp hơn các bạn cùng trang lứa; khi lớn lên, sức lao động kém, ảnh hưởng năng suất lao động, cản đà phát triển của toàn xã hội; về tâm lý thì thiếu tự tin.

Dinh dưỡng cho trẻ thấp còi

Thiếu hụt vitamin là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trẻ bị thấp còi hiện nay. Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng và Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM, hiện nay nhu cầu đáp ứng vitamin của trẻ em đặc biệt là trẻ nhỏ và trẻ tiểu học còn thấp. Trong đó, đặc biệt với vitamin nhóm B, mới chỉ đáp ứng 60 – 70% nhu cầu khuyến nghị. Vitamin C chỉ đáp ứng 60%.

Theo Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM: “Nguyên nhân chính trong việc dễ mắc các bệnh truyền nhiễm, bé biếng ăn hay bé mập mạp nhưng vẫn có nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng là do sự thiếu hụt vitamin, đặc biệt là vitamin nhóm B. Thiếu hụt vitamin không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao, trí não của trẻ ở thời điểm hiện tại, mà hậu quả lâu dài trẻ sẽ bị di chứng trở thành người thấp bé trong quãng đời trước mắt và tiếp nối ở những thế hệ sau”. (Nguồn O2TV)

Thông thường, trẻ ít khi thiếu hụt một loại vitamin đơn độc mà thường thiếu nhiều loại cùng một lúc. Chính vì vậy cần bổ sung vitamin cho trẻ nhất là giai đoạn trẻ sơ sinh đến 6 tuổi – giai đoạn “vàng” cho sự phát triển chiều cao. Nếu không được bổ sung kịp thời vitamin thiết yếu thì dù sau này có cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cũng rất khó để phục hồi.

Bên cạnh đó, vận động ít, ngủ muộn; ăn quá nhiều đạm, ăn nhiều chất béo và bột đường nhưng lại không đủ vitamin (A, D, C…) và chất khoáng (canxi, i ốt, kẽm, sắt…); mắc các bệnh nhiễm trùng, dậy thì sớm, giữ eo; ô nhiễm không khí, tiếng ồn khiến cho giấc ngủ của trẻ không tốt, di truyền thấp; sự thiếu dinh dưỡng trong giai đoạn tăng trưởng trong bụng mẹ cũng là những nguyên nhân ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao của trẻ.

Để không hối tiếc, các bậc phụ huynh cần đảm bảo trẻ được cung cấp đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng thiết yếu hàng ngày phù hợp với từng giai đoạn phát triển, cho trẻ sinh hoạt trong môi trường sống lành mạnh , không bị ô nhiễm…. Trong số các vitamin cần chú trọng vitamin nhóm B – nhóm B có tác dụng hỗ trợ quá trình sản xuất năng lượng trong cơ thể cũng như trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong tế bào, góp phần điều hòa tâm sinh lý, giúp chống lại những tâm trạng tiêu cực, mệt mỏi, ủ rũ. Việc bổ sung đầy đủ vitamin nói chung và vitamin nhóm B nói riêng sẽ đảm bảo sự phát triển đều đặn và cân đối trong những năm đầu đời.

Theo giadinhenfa.com.vn